پروتئین روزانه چقدر لازم است؟ منابع ایرانی و برنامهٔ نمونه

نیاز پروتئین به وزن و فعالیتت بستگی دارد. اینجا بازه‌ها را با منبعشان می‌بینی و جدول می‌بینی که هر واحد غذای ایرانی چند گرم پروتئین دارد.

آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ مهر ۱۴۰۵ · نویسنده: کالری‌شمار هوشمند. هر عدد غذایی از جدول غذاها و روش‌ها از صفحهٔ روش ما می‌آید.

پروتئین را معمولاً با گرم به‌ازای هر کیلو وزن بدن می‌گویند. کم‌تحرک‌ها به عدد کمتر و کسانی که قدرتی تمرین می‌کنند یا در کسری کالری‌اند به عدد بیشتر نیاز دارند. بازه‌هایی که ماشین‌حساب پروتئین روزانه به کار می‌برد:

فعالیتکاهش وزنثابت ماندنافزایش وزن
بدون ورزش۱٫۰ تا ۱٫۲۰٫۸ تا ۱٫۰۱٫۰ تا ۱٫۲
ورزش هوازی۱٫۴ تا ۱٫۶۱٫۲ تا ۱٫۴۱٫۴ تا ۱٫۶
تمرین قدرتی۱٫۸ تا ۲٫۲۱٫۶ تا ۲٫۰۱٫۶ تا ۲٫۲

گرم به‌ازای هر کیلو وزن. مبنای عدد بی‌ورزش RDA است و مبنای ورزشکاران بیانیهٔ ISSN. بالای ۶۵ سال حداقل ۱ گرم به ازای هر کیلو در نظر گرفته می‌شود و اگر BMI از ۳۰ بالاتر باشد از وزن مرجع (BMI = ۲۵) حساب می‌کنیم.

مثال: برای مرد ۳۰ ساله، ۷۵ کیلو، ۱۷۵ سانتی‌متر که فقط وزنش را نگه می‌دارد، هدف پیش‌فرض اپ ۱۲۰ گرم در روز (۱٫۶ گرم به‌ازای هر کیلو) است؛ برای زن ۲۸ ساله، ۶۲ کیلو، ۱۶۲ سانتی‌متر ۹۹ گرم. اگر قدرتی تمرین می‌کنی، از جدول بالا عدد بیشتری انتخاب کن.

پروتئین هر واحد غذای ایرانی

خوراکیواحدپروتئینکالری
ماهی قزل‌آلا (کبابی یا بخارپز)عدد (بخش خوردنی) (۱۸۰ گرم)۴۳ گرم۳۰۲
جوجه‌کباب (بی‌استخوان)سیخ (۱۵۰ گرم)۳۹ گرم۲۶۳
تن ماهی در آب (رژیمی)قوطی (آبکش‌شده) (۱۳۰ گرم)۳۳ گرم۱۵۱
گوشت گوساله خورشتی (پخته)کف دست (۱۰۰ گرم)۳۱ گرم۲۱۰
سینه مرغ پخته (گریل یا آب‌پز)کف دست (۱۰۰ گرم)۳۰ گرم۱۶۰
کباب کوبیدهسیخ (۹۰ گرم)۱۹ گرم۲۴۳
عدس پختهلیوان (۲۰۰ گرم)۱۸ گرم۲۳۲
سویا پخته (خیس‌خورده)کفگیر (۱۰۰ گرم)۱۷ گرم۱۱۰
نخود پختهلیوان (۱۶۵ گرم)۱۵ گرم۲۷۱
ماست یونانی یا چکیدهکاسه کوچک (۱۵۰ گرم)۱۴ گرم۱۴۶
شیر کم‌چرب (۱٫۵٪)لیوان (۲۴۰ گرم)۸ گرم۱۱۰
تخم‌مرغ آب‌پزعدد (۵۰ گرم)۶ گرم۷۸
ماست کم‌چربکاسه کوچک (۱۵۰ گرم)۶ گرم۷۸
باداممشت (۳۰ گرم)۶ گرم۱۷۴
پنیر سفید ایرانیقوطی کبریت (۳۰ گرم)۴ گرم۷۷
برنج سفید پخته (کته یا آبکش)کفگیر (۱۰۰ گرم)۲ گرم۱۳۰

دو چیز از جدول پیداست. اول اینکه کف دست مرغ پخته حدود ۳۰ گرم پروتئین می‌دهد با ۱۶۰ کالری؛ دوم اینکه تن ماهی در آب با ۱۵۱ کالری یکی از ارزان‌ترین پروتئین‌ها از نظر کالری است. در طرف مقابل، منابعی مثل آجیل پروتئین دارند ولی کالری‌شان به‌ازای هر گرم پروتئین زیاد است.

یک روز نمونه با حدود صد گرم پروتئین

جمع تقریبی ۱۰۷ گرم؛ بدون مکمل، با غذاهای معمولی ایرانی.

چند نکتهٔ عملی

  • پروتئین را بین وعده‌ها پخش کن؛ ۲۰ تا ۴۰ گرم در هر وعده کار را راحت می‌کند.
  • خورش و پلو معمولاً پروتئین کمی دارند. مقدار گوشت خورش را بدان و خودت جداگانه بشمار.
  • مکمل وی ابزار راحتی است نه ضرورت. پودر وی را در همین جدول داریم.

این راهنما جای مشاورهٔ متخصص تغذیه یا پزشک را نمی‌گیرد؛ در بیماری کلیه یا کبد، بارداری و رژیم‌های درمانی نظر پزشک مقدم است.

پرسش‌های متداول

نیاز روزانهٔ پروتئین چقدر است؟

برای فرد سالم کم‌تحرک مرجع RDA حدود ۰٫۸ گرم به ازای هر کیلو وزن است. برای ورزشکاران بیانیهٔ انجمن بین‌المللی تغذیهٔ ورزشی (ISSN) بازهٔ ۱٫۴ تا ۲٫۰ گرم و تا ۲٫۲ را در شرایط خاص مطرح می‌کند. ماشین‌حساب ما این بازه‌ها را بر اساس هدف و نوع ورزش انتخاب می‌کند.

پروتئین زیاد به کلیه آسیب می‌زند؟

در افراد سالم شواهد قوی برای آسیب در این بازه‌ها نیست، اما اگر بیماری کلیه داری یا سابقهٔ آن را داری حتماً با پزشک مشورت کن.

گیاه‌خواران چطور پروتئین بگیرند؟

حبوبات (عدس، نخود، لوبیا، سویا)، لبنیات و تخم‌مرغ منبع‌اند. حبوبات با غلات (مثلاً عدس‌پلو) در طول روز ترکیب خوبی می‌دهند. مکمل‌ها اجباری نیستند.

کالری را هر روز بی‌دردسر ثبت کن

غذا را بنویس یا عکسش را بفرست؛ کفگیر و سیخ و کف دست را می‌فهمد.

شروع در بله